Kern: Amsterdam is rijk, maar niet voor iedereen – PvM kiest voor een stad waarin macht eerlijk verdeeld is en niemand achterblijft.
Amsterdam is een bijzondere stad. Grachten, cultuur, internationale bedrijven, universiteiten. Maar ook wijken waar mensen elke dag knokken om rond te komen. Kinderen die zonder ontbijt naar school gaan. Ouderen die zich afvragen of hun pensioen nog genoeg is. Jongeren die geen huis kunnen vinden, hoe hard ze ook werken.
Rijkdom op papier is niet hetzelfde als bestaanszekerheid voor iedereen.
In 2025 telden we in de regio Amsterdam-Amstelland 13.904 mensen zonder thuis. Onder hen 1.718 kinderen. 56 vrouwen waren zwanger op het moment van de telling — zonder eigen voordeur, zonder veilige plek om een kind te verwelkomen. Dat is geen pech. Dat is het falen van een systeem.
Partij voor Morgen is geboren uit onvrede over die ongelijkheid. Maar ook uit hoop. Want ongelijkheid is geen natuurverschijnsel. Het is het gevolg van keuzes. Van beleid dat de één beschermt en de ander laat vallen. Van regels die voor de een een formaliteit zijn en voor de ander een onoverkomelijke drempel. Van een overheid die vaak te laat komt, te ingewikkeld doet en te weinig luistert.
Wij geloven dat het anders kan. Dat een stad bestuurbaar is als je durft te kijken naar wie de macht heeft, wie profiteert en wie de rekening betaalt. Dat je ongelijkheid kunt verkleinen door bij elk besluit dezelfde vragen te stellen: voor wie wordt dit beter, en voor wie juist niet?
Onze rode lijnen
Er is een verschil tussen veiligheid en schijnveiligheid. Tussen rechtvaardigheid en repressie. Tussen een overheid die dichtbij staat en een overheid die wantrouwt. Daarom zijn deze grenzen voor ons niet onderhandelbaar:
Deze lijnen zijn voor ons geen vrije ruimte. Ze zijn de grens tussen een rechtvaardige stad en een stad die uitsluit.
Onze formule
PvM kiest voor een stad die beschermt en bevrijdt: bescherming voor wie kwetsbaar is, bevrijding van structuren die mensen klein houden.
Dat vraagt om een overheid die durft te kiezen. Die niet wegkijkt als het ingewikkeld wordt. Die fouten durft te herstellen. Die niet alleen praat over gelijkheid, maar ook de middelen eerlijk verdeelt.
Wat dit programma doet
In de hoofdstukken die volgen, werken we uit hoe dat eruit ziet. Van wonen tot zorg, van onderwijs tot veiligheid, van democratie tot klimaat. Steeds met dezelfde vragen: wie profiteert, wie betaalt, wie beslist? En steeds met dezelfde ambitie: een stad waarin iedereen kan meedoen, niet alleen de mensen die toevallig de juiste papieren, het juiste geld of de juiste kleur hebben.
De inzet van PvM
Amsterdam is rijk. Nu moet het ook rechtvaardig worden.
Kern: Dit zijn de eerste dingen die PvM meteen gaat doen – geen lange studies, maar gewoon aan de slag.
Een verkiezingsprogramma staat vol goede ideeën. Maar een kiezer wil ook weten: wat gebeurt er nú? Als PvM wint, wat merken Amsterdammers dan meteen? Hier onze top 10 voor de eerste 100 dagen. Geen vergezichten, maar concrete stappen die meteen kunnen beginnen.
1. Stop op uitzettingen zonder hulp
Geen huisuitzetting meer zonder dat er een hulpplan klaarligt. We maken met woningcorporaties de afspraak: uitzetten is de allerlaatste stap, niet de eerste. Voordat iemand op straat komt, is er een aanbod van begeleiding en een warme overdracht naar hulpverlening.
2. De machtstoets wordt verplicht
Elk nieuw voorstel van het college krijgt een standaard machtstoets. De vragen zijn simpel: wie profiteert, wie betaalt, wie beslist? Voordat de raad stemt, moet helder zijn wat een plan betekent voor lage inkomens, voor huurders, voor wijken die al onder druk staan.
3. Bevriezen van huren in slecht geïsoleerde woningen
Zolang woningen niet zijn geïsoleerd, mogen de huren niet stijgen. We vragen verhuurders en corporaties om een plan voor woningen met label E, F en G. Zolang dat plan niet wordt uitgevoerd, blijft de huur bevroren.
4. Stop-formulieren bij politiecontroles
Iedereen die wordt gecontroleerd door politie of handhaving krijgt een stopformulier. Daarop staat waarom de controle plaatsvond, wat de uitkomst was en waar je terechtkunt met vragen of klachten. Geen controle zonder verantwoording.
5. Start met gratis OV voor kinderen tot 14 jaar
We zetten de eerste stap naar gratis OV voor iedereen. Per direct gaat de gemeente in gesprek met het GVB over de uitvoering van gratis OV voor kinderen tot 14 jaar, met als deadline 2026. Dit is geen studie, dit is uitvoeren.
6. Jongerenadviesraad met formeel adviesrecht
Jongeren worden betrokken bij alle grote besluiten over hun toekomst. We richten een jongerenadviesraad in die formeel adviesrecht krijgt. Als zij adviseren, moet het college reageren met argumenten en aanpassingen.
7. Vroegsignalering van schulden wordt standaard
Buurtteams krijgen de opdracht om actief mensen te benaderen bij eerste signalen van betalingsachterstanden. Niet wachten tot iemand zelf komt, maar eropaf. En niet met een boete, maar met een aanbod van hulp.
8. Eerste analyse van vastgoedconcentratie
We laten in kaart brengen wie de stad echt bezit. Welke partijen, welke fondsen, welke eigenaren hebben grote hoeveelheden vastgoed in Amsterdam? Transparantie is de eerste stap naar controle. Deze analyse wordt openbaar gemaakt.
9. Wijkgerichte aanpak van intimidatie-hotspots
Samen met bewoners, handhaving en jongerenwerk brengen we in kaart waar intimidatie op straat het vaakst voorkomt. Per wijk maken we een plan met vaste gezichten, duidelijke normen en snelle hulp voor slachtoffers. Geen symboliek, maar aanwezigheid.
10. Stop op dure nieuwbouw zolang de crisis duurt
We voeren een tijdelijke norm in: bij alle nieuwbouwprojecten die nog niet zijn vastgesteld geldt minimaal 50% sociale huur en 50% middenhuur. Dure koop en dure huur worden tijdelijk niet meer gebouwd, tenzij aantoonbaar bijdragend aan doorstroming voor lagere inkomens. Elk jaar geëvalueerd.
Waarom deze tien?
Deze tien punten zijn niet toevallig gekozen. Ze laten zien waar PvM voor staat:
Waarom deze tien?
Dit zijn geen lange onderzoeken of vrijblijvende gesprekken. Dit zijn dingen die meteen kunnen beginnen. Omdat de stad niet kan wachten.
HOOFDSTUK 1
Kern: Bestaanszekerheid betekent dat je niet elke maand hoeft te kiezen tussen eten en verwarmen – en dat de overheid je niet laat vallen.
Amsterdam is een welvarende stad. Die welvaart is zichtbaar in economische groei, stijgende vastgoedwaarden en internationale aantrekkingskracht. Maar welvaart op papier is niet hetzelfde als bestaanszekerheid voor iedereen.
In 2025 telden we in de regio Amsterdam-Amstelland 13.904 mensen zonder thuis. Onder hen 1.718 kinderen. 56 vrouwen waren zwanger op het moment van de telling — zonder eigen voordeur, zonder veilige plek om een kind te verwelkomen.
Bestaanszekerheid is het verschil tussen leven en overleven. Het is de rust dat een tegenvaller geen kettingreactie wordt. Dat je kinderen niet meedragen wat eigenlijk een systeemlast is.
Er zijn huishoudens waarin twee inkomens nauwelijks genoeg zijn om de vaste lasten te betalen. Er zijn ouderen met een onvolledig pensioen die nog steeds financieel bijdragen aan hun kinderen. Er zijn ouders die na het toeslagenschandaal nog altijd wachten op herstel van systeemfouten. Er zijn mensen zonder volledige rechtspositie die geen toegang hebben tot basisvoorzieningen. En er zijn jongeren die door woningnood hun volwassen leven jarenlang moeten uitstellen.
Dit zijn gevolgen van hoe we als stad inkomen, wonen, energie en publieke voorzieningen hebben georganiseerd.
Bestaanszekerheid is geen gunst. Het is de uitkomst van bestuurlijke keuzes. En keuzes kun je anders maken.
1.1 Bestaanszekerheid als norm
Bestaanszekerheid betekent dat vaste lasten in verhouding staan tot inkomen. Dat onverwachte kosten niet meteen leiden tot een crisis. Dat je niet elke maand opnieuw hoeft te kiezen tussen eten en verwarmen.
In Amsterdam groeit een groep die werkt en tóch arm is. Mensen met één of zelfs twee banen die na huur, energie, vervoer en zorgpremie nauwelijks iets overhouden. Armoede is hier geen werkloosheidsvraagstuk, maar een loon- en woonlastenvraagstuk. Bestaanszekerheid is ook toegang: veel Amsterdammers hebben recht op steun, maar krijgen die niet door schaamte, taal, digitale drempels of brieven die voelen als een toets.
PvM introduceert daarom één simpele bestuurlijke norm:
Beleid mag geen structurele instabiliteit produceren. Als een maatregel voorspelbaar leidt tot betalingsachterstanden, stress, uitval of dakloosheid, dan hoort er óf compensatie óf herontwerp te volgen.
En dit is cruciaal: bestaanszekerheid faalt vaak niet op papier, maar aan de balie. Daarom kiest PvM waar mogelijk voor automatische toekenning, voorspelbare regels en minder loketten. Wie hulp nodig heeft, moet niet eerst verdwalen. Goed bestuur is herkenbaar: je begrijpt het en kunt erop rekenen.
Dat vraagt om:
1.2 Het gezin in al zijn vormen
Huishoudens zijn diverser dan beleidsmodellen denken. In Amsterdam zijn er eenoudergezinnen, samengestelde gezinnen, meergeneratiehuishoudens en mantelzorgnetwerken. Beleid dat alleen het kerngezin kent, ziet de helft van de stad over het hoofd.
Bestaanszekerheid mag nooit afhankelijk zijn van migratiestatus. Ook Amsterdammers zonder volledige rechtspositie leven hier, werken hier en voeden hier kinderen op. Een stad die bestaanszekerheid serieus neemt, organiseert humane toegang tot basisvoorzieningen en voorkomt dat mensen onzichtbaar worden door administratieve uitsluiting.
1.3 Van armoedebestrijding naar vermogensopbouw
Structurele zekerheid vraagt om buffers. Zonder buffer wordt elk huishouden kwetsbaar — een kapotte wasmachine, een boete, een maand zonder werk en de rekeningen stapelen zich op.
Wie nooit buffer mag opbouwen, blijft levenslang in noodstand. En noodstand is duur voor mensen én voor de stad.
1.4 Energiearmoede en rechtvaardige verduurzaming
Klimaatbeleid raakt huishoudens ongelijk. Slecht geïsoleerde woningen zorgen voor hoge energierekeningen. Verduurzaming mag niet leiden tot verdringing.
Klimaatbeleid moet de energierekening verlagen, niet verhogen. Anders vergroot het ongelijkheid.
1.5 Dakloosheid is het falen van bestaanszekerheid
In onze regio zijn 13.904 mensen dak- of thuisloos. Bijna 1.800 kinderen groeien op zonder eigen voordeur. Dakloosheid begint niet op straat — het begint met een huurachterstand, een scheiding, een ontslag.
De straat is geen oplossing. Het is het eindpunt van systeemfouten. En systeemfouten kun je herstellen.
1.6 Macht zichtbaar maken
Begrotingen, erfpacht, huurbeleid, energie-investeringen — ze lijken technisch, maar bepalen wie stabiliteit heeft en wie niet.
Zeker bestaan is geen bijlage bij beleid. Het is de kern van bestuur.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Bestaanszekerheid is niet wat je krijgt als alles meezit — het is wat de overheid organiseert zodat een tegenvaller geen kettingreactie wordt.
HOOFDSTUK 2
Kern: Talent zit in elke straat, maar of je dat talent kunt ontwikkelen hangt nu nog te vaak af van je achternaam, je postcode of de kleur van je huid – dat gaan we veranderen.
Amsterdam zit vol talent. In elke wijk, op elke school, in elke straat. Mensen die vroeg opstaan, zorgen voor kinderen en ouders, bedrijven runnen, buurten veilig houden, kunst maken, zieken verzorgen. Maar talent alleen is niet genoeg als de spelregels ongelijk zijn.
Uit onderzoek van de Kinderombudsman blijkt dat discriminatie voor veel Amsterdamse kinderen dagelijkse realiteit is. Op school, op de sportclub, op straat, online. Ze worden uitgescholden, buitengesloten, anders behandeld. En ze praten er nauwelijks over — uit schaamte, angst, of omdat ze denken dat het toch geen zin heeft.
Gelijke kansen ontstaan niet vanzelf. PvM kiest voor een stad die kansen niet 'aanmoedigt', maar organiseert.
2.1 Van erkenning naar herverdeling
Erkenning is het begin — het is nodig dat de stad ziet wat er misgaat. De excuses voor het slavernijverleden waren zo'n moment. Maar erkenning zonder dat er echt iets verandert, blijft hangen in woorden. Dan verandert er niets aan wie altijd moet uitleggen, altijd moet bewijzen en altijd opnieuw moet beginnen.
Herverdeling klinkt voor sommigen spannend, alsof het afpakken is. PvM bedoelt iets anders: scheefgroei rechtzetten. De stad investeert niet neutraal; als die keuzes jarenlang ongelijk zijn geweest, is bijsturen noodzakelijk onderhoud van de democratie.
Gelijke kansen vragen om twee dingen tegelijk: eerlijke taal én eerlijk geld.
2.2 Institutionele ongelijkheid als bestuursvraag
'Institutioneel racisme' betekent: een systeem dat ongelijk uitpakt, ook al bedoelt niemand dat hardop zo. Regels, gewoontes en aannames stapelen zich op tot voorspelbare uitkomsten: kinderen met dezelfde cijfers die anders worden beoordeeld, handhaving die in de ene wijk vaker en harder is dan in de andere, toegang tot stages die afhankelijk blijft van netwerken waar niet iedereen in zit.
PvM maakt er geen morele schuldvraag van, maar een bestuurlijke opdracht: als ongelijkheid structureel is, moet correctie ook structureel zijn.
2.3 Discriminatie is geen incident — kinderen weten dat allang
In 2024 sprak de Kinderombudsman met bijna 80 Amsterdamse kinderen. Het n-woord wordt veelvuldig gebruikt. Kinderen worden uitgescholden voor 'zwarte kanker-aap' of 'IS-terrorist'. Ze worden buitengesloten, anders behandeld — alleen op basis van hoe ze eruitzien. En de meeste kinderen praten er niet over.
De Kinderombudsman vroeg kinderen wat er moet gebeuren. Hun antwoorden waren helder: normeren, kindvriendelijk melden, en een inclusieve samenleving — niet alleen praten over verschillen, maar ze vieren.
Wie zwijgt bij discriminatie, maakt zich medeschuldig. PvM kiest voor een stad die wél ingrijpt.
2.4 Onderwijs en vroege selectie
Onderwijs is in Nederland één van de grootste verdelers van kansen. Vroege selectie beloont vaak wat je van huis uit meekrijgt: taal, rust, netwerk, zelfvertrouwen in systemen. Dat is niet hetzelfde als talent.
Talent mag nooit afhankelijk zijn van postcode, achternaam of de vraag of je ouders de juiste formulieren kennen.
2.5 Veiligheid zonder ongelijkheid
Veiligheid verliest draagvlak wanneer het ongelijk wordt toegepast. Jongens van kleur worden vaker staande gehouden, vaker gecontroleerd. Dat zijn geen incidenten, dat zijn patronen.
2.6 Digitale macht en nieuwe ongelijkheid
Steeds vaker bepalen digitale systemen wie extra controle krijgt, wie 'risico' heet. Als historische ongelijkheid in data zit, wordt ongelijkheid geautomatiseerd. En wat geautomatiseerd is, wordt moeilijker te bestrijden.
2.7 Jongeren als mede-architecten
Jongeren worden het langst geraakt door beleid over wonen, onderwijs, klimaat, veiligheid en werk. Toch zitten ze vaak pas aan tafel als decor.
Er wordt altijd gezegd dat kinderen de toekomst zijn, maar dat is onjuist. De jeugd is nú!
2.8 Structurele herverdeling van kansen
Hier zit het PvM-verschil. Niet alleen 'diversiteit' als taal en 'inclusie' als project, maar herverdeling van macht, geld en toegang als bestuursnorm.
2.9 Mondiale solidariteit begint lokaal
Een stad die strijdt tegen racisme en discriminatie, kan niet zwijgen wanneer elders dezelfde mechanismen leiden tot onderdrukking en geweld. Of het nu gaat om grondstoffen uit Congo, de humanitaire catastrofe in Gaza, de vergeten crises in Soedan of politieke onderdrukking in Venezuela — mensenrechten stoppen niet bij de stadsgrens.
PvM staat pal voor de rechten van Palestijnen, Congolezen, Sudanezen en Venezuelanen. Amsterdam voert geen buitenlands beleid, maar kan wél via inkoop en aanbestedingen, mensenrechten- en ketencriteria, onderwijs en samenwerking met diaspora-gemeenschappen concreet bijdragen aan rechtvaardigheid.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Talent zit overal. Maar of het tot bloei komt, hangt af van ontwerp, niet van toeval. PvM ontwerpt voor iedereen.
HOOFDSTUK 3
Kern: 50% sociale huur · 50% middenhuur · 0% duur segment zolang de crisis duurt
Amsterdam is een thuis. Voor wie hier geboren is, voor wie hier werkt, voor wie hier oud wil worden. Maar als je tegenwoordig een huis zoekt, voelt het alsof je meedoet aan een spel waarvan je de regels niet kent. Alsof er ergens een handleiding bestaat die je nooit hebt gekregen.
Wie de grond beheert, bepaalt wie kan blijven. En wie grond verkoopt zonder voorwaarden, verkoopt de toekomst van de stad. Amsterdam is geen beleggingsfonds. Geen speelveld voor investeerders die nooit in de straat komen wonen. Wonen is geen product. Het is de basis van je bestaan.
De wooncrisis is geen natuurverschijnsel
Amsterdam is rijk. Maar rijk zijn ze niet allemaal. Toegang tot een woning wordt steeds minder bepaald door hoe hard je werkt, en steeds meer door wat je ouders hebben — of je kunt lenen, of je een spaarpotje hebt.
In 2025 telden we in de regio Amsterdam-Amstelland 13.904 mensen zonder thuis. Daar zaten 1.718 kinderen bij. En 56 vrouwen waren zwanger op het moment van de telling. Geen eigen voordeur, geen veilige plek om een kind te verwelkomen. 1.769 jongvolwassenen tussen 18 en 27 jaar hebben geen stabiele woonplek. Ze slapen bij vrienden, in auto's, in noodopvang — of op straat.
Jongeren blijven noodgedwongen thuis wonen, lang nadat ze er klaar voor zijn. Je kunt geen relatie beginnen, geen gezin stichten, geen toekomst bouwen zonder eigen voordeur. Middeninkomens vallen tussen wal en schip: te veel verdiend voor sociale huur, te weinig voor koop.
Zelfs mensen met een goed salaris redden het niet als hun ouders niet kunnen bijspringen. Want in Amsterdam moet je niet alleen een goed inkomen hebben — je moet ook nog eens concurreren met mensen die al vermogen hebben, of met beleggers die tientallen woningen tegelijk opkopen.
Dat is geen pech. Dat is hoe het systeem in elkaar zit. En systemen kun je veranderen.
3.1 Stop speculatie: bescherm bewoners
Een huis is om in te wonen. Niet om leeg te laten staan, wachtend op een betere prijs. Niet om door te verkopen zodra de markt even aantrekt. Niet om via Airbnb aan toeristen te verhuren terwijl duizenden gezinnen wanhopig zoeken.
Amsterdam is de afgelopen jaren steeds aantrekkelijker geworden voor kapitaal. Dat klinkt mooi, maar wie profiteert daarvan? Niet de leraar, niet de verpleegkundige, niet de starter. Die worden weggeconcurreerd door partijen die alleen cijfers zien, geen mensen.
Daarom kiest PvM voor harde maatregelen:
Wie in Amsterdam koopt, woont er zelf. Dat is geen radicale eis — het is gewoon logisch.
3.2 Vijftig procent sociaal, vijftig procent midden – en tijdelijk geen dure bouw
De woningcrisis is geen gewone schaarste. Het is een systeemcrisis. Een stad die groeit, maar waar toegang tot wonen steeds meer draait om geld en bezit, niet om werk, binding of hoe lang je er al woont.
Als we in zo'n crisis blijven bouwen wat de markt vraagt, bouwen we vooral voor wie al geld heeft. Zolang jongeren jaren moeten wachten, gezinnen vastzitten en middeninkomens geen kant op kunnen, heeft Amsterdam geen behoefte aan nóg meer dure appartementen die alleen rendement opleveren.
Daarom kiest PvM voor tijdelijk crisisbeleid. Een harde norm, voor minimaal één bouwperiode, tot het tekort écht is teruggedrongen. Tijdelijk betekent ook echt tijdelijk: we meten, evalueren en sturen bij. Maar zolang de nood hoog is, bouwen we eerst wat de stad nodig heeft.
Dit zijn onze eisen:
Wij bouwen voor mensen. Niet voor rendement.
3.3 Jongeren: eerlijke kans op een woning
Hoe werkt het nu? Je schrijft je in, je wacht, je hoopt. Wie vroeg is ingeschreven — vaak doordat ouders dat al op je twaalfde deden — heeft een voorsprong. En dan is er nog loting, alsof je toekomst afhangt van een willekeurige computer. Dat is niet eerlijk.
PvM kiest voor een mix:
Toegang tot wonen mag niet afhangen van hoe vroeg je ouders je konden inschrijven. Een stad die jongeren structureel laat wachten, verliest haar toekomst.
3.4 Eerlijk bouwen: niet alles in één wijk
De wooncrisis raakt niet iedereen gelijk. Dat is geen toeval, dat is beleid.
In Zuidoost wonen grote gezinnen in te kleine woningen. In Nieuw-West groeit de bevolking sneller dan de voorzieningen. In Noord wonen de jongste inwoners van de stad, maar culturele plekken zijn er amper.
PvM wil anders bouwen:
Rechtvaardigheid betekent dat lasten én kansen verdeeld worden. Niet dat één wijk permanent de klappen vangt.
3.5 Statushouders: niet wijzen, maar bouwen
Als er schaarste is, is het verleidelijk om te wijzen naar wie net is gekomen. Maar het tekort aan woningen ontstond door politieke keuzes: verkoop van sociale huur, liberalisering van de markt, te weinig bouw, te veel dure projecten — niet door statushouders.
Zolang we groepen tegen elkaar uitspelen, blijft de echte vraag buiten beeld: wie profiteerde van de marktordening van wonen? PvM doet niet mee aan die afleiding.
Solidariteit is geen soft begrip. Het is de enige manier om een stad stabiel te houden.
3.6 Erfpacht: grip houden op de stad, zonder mensen klem te zetten
Erfpacht betekent dat de grond waar je huis op staat niet van jou is, maar van de gemeente. Je betaalt elk jaar een bedrag — de canon — voor het gebruik van die grond. Het is een van de weinige instrumenten waarmee Amsterdam nog echte macht heeft over de stad.
In veel steden is grond allang verkocht. Daar kan de overheid alleen nog maar toekijken hoe prijzen stijgen en mensen wegtrekken. Maar erfpacht kan ook onzekerheid geven — vooral als de canon omhooggaat terwijl je inkomen stokt.
PvM kiest voor een erfpachtstelsel dat twee dingen tegelijk doet: de stad houdt grip op de grond, en bewoners worden beschermd tegen verdringing.
Ouderen in koopwoningen: de stille druk
Neem ouderen: de woning is op papier veel geld waard, maar dat geld zit in de stenen. De energierekening stijgt, de canon wordt aangepast, het huis is slecht geïsoleerd. Verduurzamen kost geld dat ze niet hebben. Verhuizen? Dat is hun buurt, hun leven.
PvM wil maatwerk: lagere canon als het nodig is, hulp bij isolatie, en bescherming tegen verdringing. Want wie de stad draagt, mag niet worden weggestuurd.
Niemand die zijn hele leven in Amsterdam heeft gewoond, mag op latere leeftijd door stijgende canon of energielasten uit zijn eigen buurt worden gedrukt. Publieke grond mag nooit een instrument van stille verdringing worden.
Wie grond beheert, beheert de stad. Die macht moet publiek blijven.
3.7 Doorstroming: vrijwillig, niet gedwongen
Doorstroming klinkt als een mooi woord. Alsof we mensen als schaakstukken kunnen verplaatsen. Maar mensen zijn geen schaakstukken. Als ouderen in hun huis blijven wonen, is dat veiligheid — de buurt kennen, de buren, de supermarkt. Het is niet opnieuw hoeven beginnen.
PvM wil doorstroming stimuleren, niet afdwingen:
Doorstroming is goed als mensen het zelf willen. Niet als het systeem ze dwingt.
3.8 Dakloosheid: het falen van de onderkant
Dakloosheid is geen randprobleem. Het is de plek waar alles samenkomt: te hoge woonlasten, te late hulp, versnipperde zorg, een overheid die pas reageert als de crisis zichtbaar wordt.
De ETHOS-telling van 2025: 13.904 mensen zonder thuis. Bijna 1.800 kinderen. 56 zwangere vrouwen. Bijna 1.800 jongeren tussen 18 en 27 jaar. Dakloosheid begint zelden op straat — het begint met een huurachterstand, een scheiding, verlies van werk. Eén vangnet dat net niet sluit, en tijdelijk wordt structureel.
PvM kiest voor een andere aanpak: voorkomen in plaats van behelpen.
Gezinnen: veiligheid, school, een thuis
Voor gezinnen is dakloosheid extra vernietigend. Kinderen verliezen rust, ritme, veiligheid. Leerprestaties kelderen. Schaamte maakt het onzichtbaar.
Gezinnen die uit de opvang komen, krijgen een gezinswoning. Niet alleen 'een bed', maar een voordeur — een plek waar kinderen naar school kunnen blijven gaan, waar veiligheid terugkomt.
De straat is geen oplossing. Het is het eindpunt van systeemfouten. En systeemfouten kun je herstellen.
3.9 Macht over grond: de vraag die we niet durven stellen
Dit is de kern. De woningmarkt is geen neutrale markt. Het is een systeem waarin grond, geld en regels samen bepalen wie er mag blijven en wie er moet vertrekken. Wie grond bezit, wordt rijker als prijzen stijgen. Wie huurt, wordt armer.
PvM wil dat we bij elk groot grondbesluit dezelfde vragen stellen:
Grond is macht. En macht moet je controleren.
Daarom geldt voor PvM één bestuurlijke norm: publieke grond dient publieke doelen. Als de stad waarde creëert, mag die waarde niet ongemerkt verschuiven naar private winst. Grondbeleid is geen technisch dossier, maar de kern van stedelijke rechtvaardigheid.
PvM stimuleert ook wooncoöperaties: groepen bewoners die samen eigenaar zijn van hun woningen en de grond. Collectief eigenaarschap versterkt betaalbaarheid, stabiliteit en gemeenschapszin.
3.10 Naar een gemeentelijk woonbedrijf
Amsterdam staat voor een keuze: blijft de stad toeschouwer in de eigen woningmarkt, of wordt ze speler? PvM kiest voor het laatste.
Een gemeentelijk woonbedrijf dat:
Het gemeentelijk woonbedrijf is geen noodgreep, maar een structurele correctie op een markt die publieke doelen niet vanzelf dient. Waar markt en corporaties tekortschieten, neemt de stad zelf verantwoordelijkheid. Wonen is te belangrijk om afhankelijk te blijven van rendement.
3.11 De stad als publieke ruimte
Ruimtelijke ordening is geen technisch vak. Het is een machtsvraag: wie krijgt ruimte, wie moet wijken, wie wordt gezien? Mobiliteit, openbare ruimte, groen, verdichting, bereikbaarheid — dat hoort bij elkaar.
Metrolijn 53 is geen lijntje op een kaart. Het is een levensader voor duizenden mensen. Een plein is geen stenen vlakte. Het is sociale infrastructuur.
PvM bestuurt ruimte integraal. Elke ruimtelijke ingreep wordt getoetst op drie vragen:
Grondopbrengst alleen is geen succescriterium.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Amsterdam stopt met toekijken. De stad neemt de regie terug via anti-speculatiebeleid, een 50%-norm voor sociale huur, een gemeentelijk woonbedrijf en Housing First — want een adres is de basis van herstel, niet de beloning erna.
HOOFDSTUK 4
Kern: Zorg is geen kostenpost, maar de ruggengraat van de stad – wie zorgt, mag niet breken.
Een stad wordt gedragen door families — in alle vormen. Door ouders die rennen tussen werk, school en zorg. Door grootouders die bijspringen terwijl hun eigen pensioen wankelt. Door mantelzorgers die hun leven pauzeren voor een ander. Door gezinnen die nog herstellen van de toeslagenaffaire.
Zorg is geen luxe. Zorg is bestaanszekerheid. Als zorg faalt, stort alles in: werk, onderwijs, wonen, veiligheid.
PvM kiest voor een stad die zorg organiseert rond mensen, niet rond systemen.
4.1 Mentale gezondheid is geen extraatje, maar basis
De mentale druk onder jongeren en volwassenen is hoog. Armoede vergroot stress. Schulden maken ziek. Wonen in onzekerheid vreet energie. En wachttijden in de GGZ maken problemen chronisch.
Mentale gezondheid is net zo basis als een dak boven je hoofd. PvM ziet het als publieke infrastructuur.
Mentale zorg is niet duur. Crisis is duur.
4.2 Buurtteams als eerste anker
Veel gezinnen hebben geen gebrek aan rechten, maar geen toegang. Taal, schaamte, digitale drempels, te veel loketten — mensen verdwalen, geven op.
Stigma verdwijnt niet door een slogan. Stigma verdwijnt als hulp normaal, snel en waardig is.
4.3 Zorg en bestaanszekerheid horen bij elkaar
Wie in financiële stress leeft, wordt sneller ziek. Wie ziek is, verliest sneller inkomen. Dat is een vicieuze cirkel.
4.4 Mantelzorg: niet romantiseren, maar ontlasten
Mantelzorg is liefde, maar ook werk. Onbetaald werk, dag en nacht. Veel mantelzorgers raken overbelast. Beleid is nog vaak ingericht op het klassieke kerngezin — maar de stad ziet er niet zo uit.
Geen applauscultuur. Een ondersteuningscultuur.
4.5 Vrouwen, meisjes en gendergerelateerd geweld
Intimidatie op straat, controle in relaties, online shaming — het werkt door in gezondheid: angst, slapeloosheid, isolement. Zorg en veiligheid moeten hier één geheel vormen.
4.6 Kinderen en jongeren: voorkomen dat de rekening bij hen terechtkomt
Kinderen dragen vaak stress die niet van hen is. Wie pas ingrijpt als het uit de hand loopt, laat te veel schade ontstaan.
4.7 Ouder worden met waardigheid
Ouderen willen zekerheid. Wonen, zorg en sociale verbinding zijn onlosmakelijk verbonden.
4.8 Zorgverlaters: niemand mag van de radar vallen
Jongeren die uit jeugdzorg, GGZ of opvang stromen vallen te vaak in een gat — geen woning, geen begeleiding, wel hoge verwachtingen.
4.9 Zorg is ook vertrouwen in instituties
Als mensen keer op keer niet worden geloofd of verdwalen in procedures, verdwijnt vertrouwen. En zonder vertrouwen komt hulp te laat.
Wie zorg zoekt, mag geen extra strijd hoeven voeren. Je bent al kwetsbaar genoeg.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Zorg is waardigheid. En waardigheid organiseer je — dichtbij, menselijk, zonder schaamte.
HOOFDSTUK 5
Kern: De stad draait op mensen die werken, ondernemen en zorgen – maar te veel geld verdwijnt naar buiten terwijl de druk in de buurten blijft.
Amsterdam draait op werk. Op de verpleegkundige, de docent, de schoonmaker, de monteur, de kleine ondernemer in Zuidoost of de Jordaan. Zij houden de stad draaiende.
Maar wie de stad draagt, merkt steeds minder van de rijkdom. Huren voor bedrijfspanden stijgen, flexcontracten bieden geen zekerheid, platformen bepalen de regels.
Een economie die alleen groeit in cijfers maar niet in bestaanszekerheid, is geen gezonde economie.
5.1 Werk dat je leven draagt
Werk moet genoeg opleveren om van te leven. Wie werkt, moet kunnen rondkomen. Wie flexibel werkt, moet niet bang zijn dat er morgen geen brood op de plank is.
5.2 Lokale ondernemers en buurten
Kleine ondernemers zijn de ruggengraat van de buurt. Maar zij zitten klem tussen torenhoge huren, ingewikkelde regels en concurrentie van grote ketens.
5.3 Platformeconomie: schijnvrijheid
Maaltijdbezorgers, klusjesmensen, taxichauffeurs — het lijkt vrijheid, maar zonder pensioenopbouw of bescherming bij ziekte ben je afhankelijk van een algoritme.
5.4 Ontwikkelen met sociale voorwaarden
De stad groeit. Maar groei is nooit neutraal. Als we niet oppassen, profiteren alleen degenen die al kapitaal hebben.
5.5 Cultuur en creatief werk
Amsterdam is een stad van makers. Kunstenaars, ontwerpers, muzikanten — zij geven de stad kleur. Maar zij leven zelf vaak op de rand van bestaanszekerheid.
5.6 Toerisme, extractie en economische balans
Toerisme brengt geld, maar ook druk. Sommige groei onttrekt waarde aan de stad in plaats van die toe te voegen.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Een eerlijke economie laat buurten ademen — ze zuigt ze niet leeg.
HOOFDSTUK 6
Kern: Begrotingen lijken saai, maar ze bepalen wie er wint, wie er verliest en wie er mag blijven – daarom moet geld eerlijk verdeeld worden.
Begrotingen. Belastingen. Erfpacht. Het klinkt technisch en ver weg. Maar achter al die technische woorden gaan keiharde keuzes schuil. Over wie bescherming krijgt en wie moet wachten. Over wie de rekening betaalt en wie profiteert.
In Amsterdam zijn er mensen die grond bezitten, panden, aandelen. En er zijn mensen die alleen hun arbeid hebben — en die arbeid is steeds vaker flexibel, onzeker, slecht betaald. Sommigen kunnen lasten doorberekenen aan huurders. Anderen dragen zelf de rekening.
Financieel beleid is geen boekhouding. Het is machtsverdeling. En die verdeling moet eerlijker.
6.1 Een begroting die ongelijkheid verkleint
Als je niets corrigeert, laat je ongelijkheid gewoon doorwerken. PvM wil dat Amsterdam niet alleen rekent in euro's, maar ook in effecten: wat doet een besluit met mensen die weinig hebben? Wordt de kloof kleiner of groter?
Een begroting is niet alleen een rij getallen. Het is een moreel document.
6.2 Lasten eerlijk verdelen: draagkracht als principe
Een vast bedrag is niet eerlijk als de een er een week van moet eten en de ander er niet eens naar omkijkt. Een boete van 120 euro is voor de één een ongemak, voor de ander een maand stress.
PvM kiest voor draagkracht als uitgangspunt: wie minder heeft, betaalt minder; wie meer heeft, draagt meer bij.
6.3 Schulden zijn een inkomensprobleem, geen karakterprobleem
In beleidsstukken wordt armoede vaak behandeld alsof het een uitgavenprobleem is. Maar wat als er gewoon te weinig binnenkomt? Mensen met flexwerk, toeslagenouders, ouderen met een pensioengat — zij lopen structureel achter op kosten die maar blijven stijgen. Daar helpt geen budgetcoach tegen als het geld er simpelweg niet is.
Schulden zijn geen schande. Ze zijn vaak het gevolg van een systeem dat niet meewerkt.
6.4 Generatierechtvaardigheid: niet doorschuiven naar morgen
Sommige keuzes zijn niet 'duur' — ze zijn uitgesteld onderhoud. Als je bezuinigt op preventie, betaal je later dubbel. Armoede gaat ook van generatie op generatie: kinderen die opgroeien met weinig geld beginnen met minder kansen.
Een stad is pas eerlijk als je kansen niet afhangen van wie je ouders zijn.
6.5 Publieke inkoop als instrument voor rechtvaardigheid
De gemeente Amsterdam geeft elk jaar miljoenen uit aan opdrachten. Dat geld kun je anders inzetten — niet alleen aan de goedkoopste, maar aan de meest rechtvaardige.
Geen belastingcadeaus voor grootbezit. Gemeenschapsgeld dient de gemeenschap.
6.6 Financiële rechtvaardigheid is gezondheidsbeleid
Mensen bovenaan de welvaartsladder leven tot wel 25 jaar langer in goede gezondheid dan mensen onderaan. Schulden maken ziek. Stress door geldgebrek veroorzaakt slapeloosheid, depressie, hartklachten.
Wie bestaanszekerheid versterkt, versterkt levensverwachting.
6.7 Macht in het financiële systeem: transparantie en controle
Wie bepaalt de grondprijzen? Wie bezit de stad? Dat zijn geen technische vragen. Dat zijn machtsvragen. En die moeten we durven stellen.
6.8 Publieke macht moet publieke moraal dienen
Amsterdam bezit grond, bepaalt erfpacht, heeft aandelen in bedrijven. Die macht moet niet alleen groei maximaliseren — ze moet ongelijkheid verkleinen, gezondheid beschermen, toekomstige generaties niet belasten.
PvM wil dat bij grote financiële beslissingen standaard wordt getoetst op: effect op gezondheid, op ongelijkheid, op betaalbaarheid, en op klimaatrechtvaardigheid.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Financieel beleid is geen boekhouding — het is machtsverdeling. Wie de stad eerlijk wil verdelen, begint bij het geld.
HOOFDSTUK 7
Kern: Jongeren zijn geen probleem om te beheren, maar partners om mee te bouwen – wie nu jong is, draagt de stad het langst.
Amsterdam is jong. Zuidoost is jong. Nieuw-West is jong. Maar de toekomst van jongeren is onzeker: ze wonen te lang thuis, lopen stage zonder zekerheid, starten met een schuld, en worden op straat gecontroleerd.
PvM ziet jongeren niet als doelgroep of probleem, maar als mede-architecten van Amsterdam.
7.1 Wonen als start van gelijkwaardigheid
Wie geen ouders heeft die kunnen bijspringen, start zonder garantstelling, spaargeld of vangnet. Je concurreert niet alleen met hoge huren, maar met systemen die vertrouwen in geld meten, niet in mensen.
7.2 Mobiliteit als kans
Wie zich kan verplaatsen, kan leven. Mobiliteit is de sleutel tot onderwijs, werk en vrienden. PvM heeft zich ingezet voor gratis OV voor kinderen in vakanties — dat was een eerste stap.
Wie kan reizen, kan meedoen. Wie niet kan reizen, wordt buitengesloten.
7.3 Mentale gezondheid en leefomstandigheden
Mentale problemen staan niet los van wonen, geld en uitsluiting. Schulden veroorzaken stress, stress veroorzaakt uitval, uitval verergert schulden — een cirkel, geen incident.
7.4 Gelijke behandeling en vertrouwen
Jongeren van kleur worden aantoonbaar vaker gecontroleerd. Dat is geen gevoel, dat is data. En dat schaadt vertrouwen — niet alleen in de politie, maar in de hele overheid.
7.5 De online wereld: weerbaarheid en veiligheid
De digitale wereld is de plek waar status, relaties en identiteit worden gevormd — en ook waar geweld begint. PvM wil ook aandacht voor de 'manosphere': online netwerken die jongens meenemen in een wereldbeeld van dominantie en vrouwenhaat. Niet om te stigmatiseren, maar om te beschermen.
7.6 Gezonde relaties, grenzen en respect
7.7 Jongeren en economische zelfstandigheid
Ondernemerschap moet kansen vergroten, niet ongelijkheid versterken.
7.8 Generatieherstel en familiebeleid
Jongeren groeien op in huishoudens waar herstel van systeemfouten nog gaande is. PvM ziet jeugdbeleid als familiebeleid.
7.9 Generaties verbinden
PvM ziet gezinnen breder dan het kerngezin: de keten van grootouder naar ouder naar kind.
7.10 Klimaat met jongeren
Jongeren leven het langst met de gevolgen van klimaatbesluiten. Zij moeten structureel betrokken zijn.
7.11 Veiligheid met perspectief
Veiligheid ontstaat niet door meer agenten of camera's. Veiligheid ontstaat door nabijheid, vertrouwen en perspectief.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Jongeren zijn mede-bouwers van Amsterdam — wie nu jong is, draagt de stad het langst.
HOOFDSTUK 8
Kern: Armoede is geen pech of eigen schuld, maar het gevolg van hoe we de stad hebben ingericht – en dus kunnen we het ook anders doen.
Amsterdam is rijk. Maar rijkdom zonder rechtvaardigheid voelt leeg. Hier wonen miljonairs in grachtenpanden terwijl kinderen soms zonder ontbijt de deur uitgaan.
Armoede is zelden één fout besluit. Het is een structuur: vaste lasten die sneller stijgen dan inkomen, regels die mensen net buiten de boot laten vallen, en een overheid die pas reageert als de schade al groot is.
PvM kiest voor één heldere lijn: armoede is een bestuursvraag. Je voorkomt het waar het ontstaat, dempt het waar het knelt, en bouwt buffers waar mensen te lang geen ademruimte hebben gekregen.
8.1 Armoede is een inkomensstructuur
Armoede in Amsterdam zit steeds vaker bij mensen die wél meedoen: werkenden, alleenstaande ouders, zzp'ers zonder buffer. Armoede ontstaat door structureel te lage lonen, opstapelende vaste lasten, boetes zonder draagkrachttoets en een overheid die straft in plaats van beschermt.
Armoede bestrijden zonder de inkomensstructuur te veranderen, is dweilen met de kraan open.
8.2 Generatiearmoede, toeslagen en 'black tax'
In sommige families gaat armoede van ouders op kinderen over. Niet omdat mensen niet werken, maar omdat ze voor elkaar zorgen — als vangnet voor ouders of grootouders die zelf niets achter de hand hebben.
8.3 Kinderarmoede is toekomstarmoede
Een kind merkt armoede in kleine vernederingen: niet mee op schoolreis, stoppen met sporten, geen vrienden mee naar huis durven nemen, altijd rekenen in je hoofd — ook als je twaalf bent.
PvM koppelt kinderarmoede aan drie beloftes: meedoen is nooit afhankelijk van geld, hulp komt automatisch waar het kan, en we doorbreken intergenerationele kwetsbaarheid door buffers te bouwen.
8.4 Energiearmoede en woonlasten
Energiearmoede gaat letterlijk in je lichaam zitten: kou, schimmel, stress, slapeloosheid. Mensen met lage inkomens wonen vaker in slecht geïsoleerde huizen en betalen meer voor energie.
8.5 Verborgen dakloosheid en systeemfalen
Veel mensen verdwijnen in 'verborgen dakloosheid': logeren bij vrienden, in auto's, in informele oplossingen. Onzichtbaar voor beleid, terwijl de schade zich opstapelt.
8.6 Dakloze gezinnen
Dakloze gezinnen worden te lang behandeld als 'opvangvraagstuk', terwijl het een woonvraagstuk is. Voor kinderen betekent het: schoolwissels, schaamte, instabiliteit.
8.7 Inkomensafhankelijke erfpacht en gemeentelijke lasten
Erfpacht is geen saai boekhoudkundig onderwerp — het gaat over bestaanszekerheid. Betaal wat je kunt betalen. Maar met strenge toetsing op vermogen, niet alleen inkomen.
8.8 Ondernemers zonder vangnet
Ondernemerschap zonder buffer is geen vrijheid — het is kwetsbaarheid met een KvK-nummer.
8.9 OV en bereikbaarheid als sociale rechtvaardigheid
Vanaf december 2027 verdwijnt de directe verbinding van lijn 53 naar Centraal Station. Voor bewoners van Zuidoost — scholieren, zorgmedewerkers, ouderen — is dat een stap terug. Dit gaat niet over logistiek. Dit gaat over gelijkwaardigheid tussen de delen van onze stad.
8.10 Armoede is een machtsvraag
Wie armoede reduceert tot 'gedrag' of 'mentaliteit', verplaatst verantwoordelijkheid van systeem naar individu. PvM weigert dat.
Armoede oplossen is geen liefdadigheid. Het is democratisch onderhoud: zorgen dat de stad voor iedereen werkt.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Armoede is geen pech of eigen schuld — het is bestuurbaar. En dus besturen we het ook.
HOOFDSTUK 9
Kern: Samenleven is geen sfeerbeleid met leuke projecten, maar dagelijkse rechtvaardigheid: wie wordt beschermd, wie wordt geloofd, wie krijgt ruimte?
Amsterdam is een stad van verschillen. Dat is geen probleem, dat is de kracht. Mensen van honderd achtergronden, met duizend verhalen, wonen hier samen. Niet altijd makkelijk, maar wel altijd mogelijk.
Maar samenleven is meer dan gezelligheid. Het is de vraag wie er wordt beschermd als het misgaat. Wie er wordt geloofd als hij iets meldt. Wie ruimte krijgt om zichzelf te zijn.
Te vaak wordt samenleven behandeld als een sfeerkwestie: een campagne hier, een dialoogavond daar. Maar samenleven gaat over regels, over gedrag, over hoe de stad reageert als iemand wordt uitgescholden, buitengesloten of bedreigd.
PvM kiest voor samenleven als bestuurlijke opdracht. Want vrijheid is niet vrijblijvend.
9.1 De norm is simpel: iedereen hoort erbij
Samenleven begint bij één basisafspraak: vernederen, uitsluiten of intimideren kan niet. Niet op school, niet op het werk, niet op straat, niet online. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk gebeurt het elke dag.
Een stad die wegkijkt, is geen veilige stad.
9.2 Kinderen en jongeren: normeren en veilig melden
Kinderen zeggen het zelf: volwassenen moeten ingrijpen. Maar dat gebeurt niet altijd — uit schaamte, uit ongemak, of omdat ze niet weten hoe. Onderzoek van de Kinderombudsman toont dat kinderen die worden gediscrimineerd er vaak over zwijgen. Ze denken dat het toch geen zin heeft.
Kinderen hebben recht op een stad die hen beschermt, niet op een stad die wegkijkt.
9.3 Publieke ruimte: respect is ook veiligheid
Vrijheid betekent dat je je door de stad kunt bewegen zonder bang te zijn. Voor veel vrouwen is dat niet vanzelfsprekend. Voor veel LHBTQIA+'ers niet. Voor veel mensen van kleur niet. Zij weten precies welke straten ze mijden, hoe laat ze nog thuis durven zijn.
Een veilige stad is een stad waar iedereen zich thuis voelt. Ook 's avonds. Ook in jouw buurt.
9.4 Online is echt: digitale veiligheid als stadsopgave
Online haat, expose-cultuur, sextortion, shaming — het is niet virtueel. Het is pijnlijk echt. Het gebeurt in de slaapkamers van tieners, in de groepsapps van klasgenoten. En het heeft echte gevolgen: angst, schaamte, isolement, schooluitval, depressie.
Online is geen andere wereld. Het is de wereld waarin jongeren leven. En de stad moet daar gewoon zijn.
9.5 Community is infrastructuur
Een stad die alleen met regels bestuurt, mist de ziel. Mensen hebben plekken nodig waar ze elkaar ontmoeten. Buurthuizen, moskeeën, kerken, sportclubs, culturele centra — dat zijn geen kostenposten. Het is de sociale infrastructuur van de stad.
Er zijn mensen die die plekken mogelijk maken: community-verbinders, buurtvaders, vrijwilligers, organisatoren. Zij bouwen bruggen tussen bewoners en bestuur.
PvM erkent dat dit werk is. En werk moet worden gewaardeerd.
Wie de stad draagt, mag niet onzichtbaar blijven.
9.6 De gemeente moet zelf betrouwbaar zijn
Samenleven begint bij vertrouwen. En vertrouwen begint bij een overheid die je serieus neemt. Te vaak voelt de gemeente als een machine waar je geen grip op hebt: brieven die je niet begrijpt, loketten die je doorsturen, procedures die maanden duren.
Een betrouwbare overheid is geen luxe. Het is de basis van samenleven.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Samenleven is geen sfeerbeleid. Het is rechtvaardigheid in de praktijk — met heldere normen, veilige routes en plekken waar mensen elkaar echt ontmoeten.
HOOFDSTUK 10
Kern: Zorg moet er op tijd zijn, dichtbij en zonder oordeel – want wie wacht tot iemand instort, is te laat.
Amsterdam is jong. Maar ook moe. We zien stress in gezinnen die al jaren overleven in plaats van leven. Wachttijden die oplopen. Mantelzorgers die omvallen. Vrouwen die jaren wachten op een juiste diagnose.
Gezondheid is een spiegel van hoe wij onze stad inrichten. Wie arm is, leeft tientallen jaren korter. Wie schulden heeft, heeft vaker psychische klachten. Wie structureel wordt uitgesloten, wordt ook medisch minder gehoord.
PvM kiest voor een simpel principe: zorg moet eerder, dichterbij en menselijker. Want als zorg pas begint wanneer iemand al instort, is dat geen efficiëntie — dat is uitstel van ellende.
10.1 Zorg als onderdeel van bestaanszekerheid
Je kunt niet gezond zijn als je niet zeker bent van je bestaan. Woonstress, geldstress, onveiligheid, discriminatie — dat zijn de echte determinanten van gezondheid.
Zorg mag geen wachttijd als levensfase creëren. Als wachttijden structureel leiden tot crisis, is dat een bestuurlijke tekortkoming die we moeten herstellen.
10.2 Ongelijkheid in de zorg aanpakken
Uit onderzoek blijkt jaar na jaar hetzelfde: vrouwen worden later gediagnosticeerd bij autisme en ADHD. Mensen van kleur worden minder serieus genomen. Culturele verschillen worden beoordeeld, niet begrepen. Dit zijn geen incidenten — dit zijn systeemfouten. En systeemfouten kosten levens.
Wie zorg zoekt, mag geen extra strijd hoeven voeren. Je bent al kwetsbaar genoeg.
10.3 Mentale gezondheid als publieke infrastructuur
PvM ziet mentale gezondheid als publieke infrastructuur: iets dat er altijd moet zijn, voor iedereen, dichtbij.
Het systeem moet zich aanpassen aan mensen, niet andersom.
10.4 Vrouwen, meisjes en gendergerelateerd geweld
Intimidatie op straat, controle in relaties, online shaming — het werkt door in de gezondheid van vrouwen en meisjes. Zorg en veiligheid moeten hier één geheel vormen.
10.5 Kinderen en jongeren: voorkomen dat de rekening bij hen terechtkomt
Kinderen dragen vaak stress die niet van hen is. Wie pas ingrijpt als het uit de hand loopt, laat te veel schade ontstaan.
10.6 Mantelzorg en meergeneratiehuishoudens
In veel Amsterdamse huishoudens zorgen grootouders voor kleinkinderen, kinderen voor ouders — soms jarenlang, tot ze omvallen. Mantelzorgers zijn geen professionals. Ze hebben recht op ademruimte. Daarom is respijtzorg — tijdelijke overname van de zorg — zo essentieel.
Zorg begint thuis, maar mag daar niet eindigen.
10.7 Zorgpersoneel en werkdruk
Zorgkwaliteit staat of valt met mensen. En mensen vallen uit door werkdruk, te veel bureaucratie, te weinig waardering.
10.8 Toegankelijkheid als norm
Een stad zonder toegankelijke toiletten is geen stad voor iedereen. Een stad zonder begrijpelijke informatie sluit mensen uit. Toegankelijkheid is geen extraatje — het is de norm.
10.9 Marktwerking kritisch herijken
Zorg is steeds meer een markt geworden. Geld gaat naar rendement in plaats van zorg, en de menselijke maat verdwijnt. Amsterdam kan via gemeentelijke zorginkoop hard sturen.
Publiek geld hoort publieke zorg te versterken. Niet de winst van aandeelhouders.
10.10 Macht in de zorg
Zorg is macht. Wie krijgt voorrang? Wie bepaalt de budgetten? Wie verdeelt middelen over wijken? PvM wil dat elk zorgbesluit standaard wordt getoetst op impact op lage inkomens, op jongeren, op mensen van kleur — en of de kloof groter of kleiner wordt.
10.11 Bestuurlijke discipline: meten, bijsturen, verantwoordelijk zijn
Zorgbeleid zonder terugkoppeling wordt snel een papieren werkelijkheid.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Zorg die werkt, is zorg die er op tijd is. En een overheid die dat organiseert, verdient vertrouwen.
HOOFDSTUK 11
Kern: Democratie is niet alleen stemmen, maar dagelijks invloed hebben op de beslissingen die over jouw leven gaan.
Amsterdam verandert niet door goede bedoelingen. Amsterdam verandert door wie de knoppen bedient. Wie verdeelt de budgetten? Wie schrijft de aanbestedingen? Wie toetst of beleid wel werkt, en voor wie?
Democratie is meer dan één keer in de vier jaar stemmen. Het is de manier waarop macht wordt verdeeld, gecontroleerd en gecorrigeerd — elke dag opnieuw. In een stad als Amsterdam kan macht ook ondoorzichtig worden: grote investeringsbesluiten, samenwerkingen met private partijen, digitale systemen. Waar macht zich verzamelt zonder controle, ontstaat afstand en wantrouwen.
PvM gelooft dat macht eerlijk verdeeld, streng gecontroleerd en volledig transparant moet zijn.
11.1 De machtstoets — ons handelsmerk
Elk groot besluit begint bij PvM met een machtstoets. Geen project zonder machtsanalyse. Geen begroting zonder rechtvaardigheidstoets.
De machtstoets stelt vijf simpele vragen:
Deze toets maakt zichtbaar wat anders onzichtbaar blijft: achter elke 'technische' keuze zitten politieke waarden. Alleen wat je zichtbaar maakt, kun je bijsturen.
11.2 Antiracisme en rechtvaardigheid in elke portefeuille
Antiracisme is geen apart hoofdstuk. Geen bijlage. Het moet in elk beleid zichtbaar zijn. In elk besluit. In elke euro die wordt uitgegeven.
PvM wil dat bij elk voorstel aan het college expliciet wordt gevraagd: wat is het effect op lage inkomens, op jongeren, en op gezinnen van kleur?
11.3 Begrotingen en aanbestedingen: geld is macht
Een begroting is geen lijstje met cijfers. Het is een vertaling van waarden in geld. PvM wil dat begrotingen niet alleen worden beoordeeld op of ze kloppen, maar ook op of ze eerlijk zijn.
Bij aanbestedingen geldt:
11.4 Democratie die verder gaat dan stemmen
Democratie is invloed hebben, meebeslissen, tegenmacht kunnen organiseren. Niet alleen tijdens verkiezingen, maar elke dag.
Inspraak zonder invloed schept frustratie. Participatie met invloed schept vertrouwen.
11.5 Versterking van de sociale basis
Veel beleid strandt in de uitvoering. Niet omdat het slecht is bedacht, maar omdat de mensen die het moeten doen worden uitgeknepen: buurtteams die verdrinken in administratie, jongerenwerkers die alleen nog formulieren invullen.
11.6 Openheid over macht en integriteit
Vertrouwen in de overheid begint bij zichtbare integriteit. Niet alleen geen corruptie, maar ook geen schijn van oneigenlijke beïnvloeding.
Macht moet zichtbaar zijn. Altijd. Zichtbaarheid voorkomt wantrouwen.
11.7 Digitale systemen onder democratische controle
Steeds vaker worden beslissingen voorbereid door computersystemen. Als de data historische ongelijkheid bevat, herhalen computers die ongelijkheid. En als selectiecriteria onzichtbaar zijn, kun je fouten moeilijk herstellen.
Techniek ondersteunt. Ze wordt nooit oncontroleerbare macht.
11.8 Regionale en nationale verwevenheid
Veel besluiten die Amsterdammers raken, worden genomen in regionale samenwerkingen. Het risico: democratische controle vervaagt, iedereen wijst naar elkaar.
Samenwerken mag nooit betekenen dat verantwoordelijkheid vervaagt.
11.9 Rechtsbescherming en menselijke maat
Als besluiten verkeerd uitpakken, moeten mensen toegang hebben tot correctie — zonder te verdwalen in procedures.
11.10 Van symboliek naar structurele verandering
Veel partijen spreken over ongelijkheid. Maar weinig partijen veranderen echt iets aan de structuren die ongelijkheid veroorzaken.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Democratie is georganiseerde macht van bewoners. En die macht moet elke dag worden onderhouden.
HOOFDSTUK 12
Kern: Veiligheid is er voor iedereen – niet harder tegen wijken, maar harder tegen wie echt onveiligheid veroorzaakt.
Amsterdam is pas veilig als vrouwen 's nachts vrij kunnen lopen. Als jongeren niet standaard verdacht zijn. Als ouderen en mensen met een beperking zich zonder angst bewegen. Als niemand wordt opgejaagd omdat diegene arm, dakloos of ongedocumenteerd is.
Veiligheid zonder rechtvaardigheid is repressie met een uniform.
PvM kiest voor een stad die preventie organiseert en geweld stopt. Onze formule is helder: menselijker voor mensen — harder tegen onveiligheid. Niet harder tegen wijken. Niet harder tegen jongeren. Wél harder tegen wie onveiligheid veroorzaakt.
12.1 Preventie is de beste veiligheid
Criminaliteit in Amsterdam hangt samen met sociale en economische ongelijkheid, onderwijsachterstanden, armoede, internationale drugshandel, en gezinsstructuren waarin jongeren zonder steun opgroeien. Wie dat niet ziet, snapt niets van veiligheid.
Veiligheid begint vóórdat een misdrijf plaatsvindt. Wie wacht tot het misgaat, is te laat.
12.2 Eerlijk handhaven: stop etnisch profileren, herstel vertrouwen
Veiligheid werkt alleen als de overheid rechtvaardig is. Mensen mogen niet vaker worden gecontroleerd omdat ze een donkere huid hebben, een hoofddoek dragen of in Zuidoost wonen.
Onderzoek toont aan dat mensen met een migratieachtergrond in Nederland tien keer meer kans hebben om te overlijden bij contact met de politie dan mensen zonder migratieachtergrond. Een rechtvaardige aanpak beschermt juist deze groepen.
12.3 Vrouwenveiligheid als structurele prioriteit
Onveiligheid treft vrouwen en meisjes onevenredig hard — 's nachts op straat, thuis, in relaties. Voor PvM is vrouwenveiligheid geen bijzaak, maar een vaste prioriteit in al ons beleid.
Veiligheid is niet genderneutraal.
12.4 Jongerenveiligheid: beschermen zonder criminaliseren
Drillrap is niet de oorzaak van geweld. Het is een uiting van onderliggende spanningen: uitzichtloosheid en een zoektocht naar status. Wie drillrap wil aanpakken, moet de voedingsbodem wegnemen.
PvM kiest voor een dubbele aanpak:
Aanpak van wapenbezit moet sociaal én juridisch zijn. Niet het een of het ander, maar allebei.
12.5 Harddrugs en crack: zorg eerst, straat is geen oplossing
PvM neemt zorgen over overlast door crack serieus. Bewoners hebben recht op veilige, leefbare straten. Maar mensen die verslaafd en dakloos zijn, zijn geen probleem dat je kunt 'exporteren'. Het zijn mensen die zorg nodig hebben.
12.6 Georganiseerde criminaliteit: pak de macht aan
De internationale drugshandel trekt diepe sporen door onze wijken, economie en veiligheid. Ondermijning, witwassen, intimidatie, explosies — het is ook een Amsterdams probleem. Dat vereist structurele analyse, geen stoere taal.
12.7 Onze rode lijnen
Er is een verschil tussen veiligheid en schijnveiligheid. Wat nooit mag gebeuren in naam van veiligheid:
Deze lijnen zijn niet onderhandelbaar.
12.8 Een veiligheidsbeleid met ruggengraat
PvM kiest voor een veiligheidsmodel dat:
Onze instrumenten:
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Veiligheid moet menselijker voor mensen — en harder tegen wie onveiligheid veroorzaakt. Dat is precisie, geen tegenstelling.
HOOFDSTUK 13
Kern: De overstap naar schone energie moet betaalbaar blijven, eerlijk verdeeld worden en door iedereen te volgen zijn – niet iets dat mensen overkomt.
De energietransitie is geen keuze meer. Die is allang aan de gang. De vraag is niet óf Amsterdam verandert, maar wie de regie heeft over die verandering. En wie de rekening betaalt.
Als we energie alleen als een technisch probleem zien, ontstaat een nieuw probleem: machtsconcentratie. Dan wordt de transitie iets dat mensen 'overkomt'. Met kabels door hun straat, bouwplaatsen voor de deur, hogere lasten, en besluiten waar ze geen invloed op hebben.
PvM kiest voor een democratische energietransitie: publieke grip op netten en keuzes, eerlijke verdeling van opbrengsten, en bescherming van woonwijken.
13.1 Energie is eigendom, opbrengst en zeggenschap
Energiebeleid gaat niet alleen over CO₂. Het gaat over wie profiteert van subsidies, wie eigenaar is van projecten, waar de lasten landen en waar de opbrengsten terugkomen. Dat zijn geen technische vragen. Dat zijn machtsvragen.
13.2 De warmtetransitie: betaalbaar, gezond en zonder dwang
Van het gas af moeten we. Maar niet ten koste van gezondheid en betaalbaarheid. Een koude of vochtige woning is geen 'tussenfase' — het is directe schade aan mensen, gezinnen, kinderen die in een kamer met schimmel hun huiswerk maken.
13.3 Netcongestie: infrastructuur als publieke ruggengraat
De energietransitie valt of staat met het elektriciteitsnet. Als het netwerk het niet aankan, verschuif je problemen: wachttijden, stilstand, een transitie die alleen lukt voor wie vooraan staat.
13.4 Windenergie en gebiedsrechtvaardigheid
Windenergie is nodig. Maar noodzakelijkheid ontslaat niemand van zorgvuldigheid. Geen wijk mag structureel de optelsom dragen van infrastructuur, industrie, geluidsdruk, verdichting én energieprojecten. Dat heet cumulatieve druk — en er is een grens aan wat een buurt kan dragen.
13.5 Zonne-energie: eerst publieke daken
De snelste winst ligt op daken, waar je geen extra ruimtedruk veroorzaakt.
13.6 Energiearmoede: directe verlichting, geen wachtkamer
Voor huishoudens met hoge energielasten moet de transitie nú al verlichting brengen — niet pas over tien jaar.
13.7 Mondiale ketens: verantwoordelijkheid stopt niet bij de stadsgrens
De energietransitie gebruikt grondstoffen. Meer dan de helft van de wereldwijde kobaltreserves ligt in Congo — essentieel voor accu's, gewonnen met kinderarbeid en uitbuiting. Lithium wordt gewonnen in extreem droge gebieden in Chili, waar gemeenschappen hun leefomgeving zien verdrogen. Regenwouden verdwijnen in Indonesië voor palmolie en nikkel.
Dit zijn ketens. En die kun je anders inrichten.
Onze welvaart mag niet rusten op uitbuiting elders. Rechtvaardigheid stopt niet bij de stadsgrens.
13.8 Democratische controle: sturen op voortgang én eerlijkheid
De transitie moet meetbaar en corrigeerbaar zijn. Niet alleen op techniek, maar ook op rechtvaardigheid.
Wat dit hoofdstuk in één zin zegt
Een energietransitie zonder publieke grip wordt een nieuwe bron van ongelijkheid. PvM kiest voor regie die beschermt.
HOOFDSTUK
Kern: In dit programma gebruiken we soms woorden die niet iedereen kent. Hier leggen we ze uit in gewone taal.
Sommige woorden in dit programma klinken technisch of ingewikkeld. Dat is niet de bedoeling. Hieronder leggen we de belangrijkste termen uit in gewone taal, zodat iedereen kan begrijpen waar we het over hebben.
A
ADHD
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In gewoon Nederlands: een aandoening waarbij iemand moeite heeft met concentreren, stil zitten of impulsief gedrag in bedwang houden. Het is geen keuze en geen opvoedingsfout — het zit in de hersenen. ADHD wordt bij meisjes vaker gemist dan bij jongens.
Autisme
Autisme is een aandoening waarbij de hersenen informatie anders verwerken. Mensen met autisme ervaren de wereld soms intenser, hebben behoefte aan duidelijkheid en voorspelbaarheid, en communiceren soms anders. Autisme is geen ziekte — het is een andere manier van zijn. Ook autisme wordt bij meisjes en vrouwen veel vaker gemist.
B
Bestaanszekerheid
Bestaanszekerheid betekent dat je zeker weet dat je genoeg hebt om van te leven: een dak boven je hoofd, eten, kleding, zorg en energie. Het betekent ook dat één tegenvaller — een kapotte auto, een week ziek zijn — niet meteen leidt tot schulden of dakloosheid. Bestaanszekerheid is de basis voor alles.
Bias-audit
Een bias-audit is een onafhankelijk onderzoek naar een computersysteem of algoritme om te controleren of het eerlijk werkt. Soms leren computersystemen van oude, ongelijke data — en dan herhalen ze die ongelijkheid automatisch. Een bias-audit spoort dat op vóórdat het systeem wordt ingezet.
BOA
BOA staat voor Buitengewoon Opsporingsambtenaar. Een BOA is niet dezelfde als een politieagent, maar heeft wel bepaalde bevoegdheden in de openbare ruimte: controleren op fout parkeren, zwartrijden of overlast.
Burgerberaad
Een burgerberaad is een groep gewone burgers — geen politici — die bij elkaar komen om over een groot vraagstuk na te denken en een advies te geven. Ze worden geloot, zodat de groep een doorsnee van de bevolking is. PvM wil burgerberaden met bindend adviesrecht bij grote besluiten.
C
Canon
Canon is het jaarlijkse bedrag dat je betaalt aan de gemeente als je een huis hebt op erfpachtgrond. Je betaalt niet voor de grond zelf, maar voor het recht om die grond te gebruiken. Als de grond meer waard wordt, kan de canon omhooggaan — wat voor mensen met een laag inkomen problemen kan geven.
Community land trust
Een community land trust is een organisatie waarbij de grond van een woonwijk eigendom blijft van de gemeenschap — niet van een belegger. Bewoners wonen er en beheren het samen. Zo blijft wonen betaalbaar, ook als de omgeving duurder wordt.
Cumulatieve druk
Cumulatieve druk betekent: de optelsom van alles wat een wijk al draagt. Drukke wegen, industrie, vliegtuiglawaai, verdichting én windmolens. Elk onderdeel lijkt apart misschien oké, maar samen wordt het te veel. PvM kijkt altijd naar wat een wijk al draagt voordat er iets wordt toegevoegd.
D
Diaspora
Diaspora betekent: mensen die buiten hun land van herkomst wonen. In Amsterdam wonen veel mensen met roots in Suriname, Marokko, Turkije, Ghana en tientallen andere landen. Ze kennen de situatie van die landen van binnenuit. PvM wil die kennis serieus inzetten — niet alleen als symbool.
Doorstroming
Doorstroming in de woningmarkt betekent dat mensen verhuizen van de ene woning naar de andere, zodat er plek vrijkomt voor anderen. PvM wil dit stimuleren via een verhuispremie — maar zonder mensen te dwingen.
Drillrap
Drillrap is een muziekstijl waarbij artiesten rappen over straatcultuur, geweld en status. Sommige politici zien drillrap als oorzaak van geweld. PvM ziet het anders: drillrap is een uiting van onderliggende problemen als armoede en uitzichtloosheid. De muziek afbanen lost die problemen niet op.
E
Erfpacht
Erfpacht betekent dat je een huis bezit, maar de grond waarop het staat van de gemeente is. Je betaalt elk jaar een canon voor het gebruik van die grond. In Amsterdam is veel grond erfpachtgrond. Dit geeft de gemeente invloed op wat er met de grond gebeurt.
ETHOS
ETHOS staat voor European Typology on Homelessness and Housing Exclusion. Het is een Europese methode om dakloosheid te meten — niet alleen mensen op straat, maar ook mensen in noodopvang, bij vrienden of in onveilige woonomstandigheden. Zo krijg je een eerlijker beeld van de omvang.
Etnisch profileren
Etnisch profileren betekent dat politie of handhavers iemand controleren vanwege hoe die persoon eruitziet — huidskleur, kledij, etniciteit — en niet vanwege concreet verdacht gedrag. Dit is discriminatie. PvM wil dit verbieden en controleerbaar maken via stopformulieren.
F
Femicide
Femicide betekent: de moord op een vrouw omdat ze een vrouw is, vaak door een (ex-)partner of familielid. Femicide is het eindpunt van een reeks escalerende vormen van geweld. Vroeg ingrijpen — bij de rode vlaggen — kan levens redden. PvM wil dat professionals getraind zijn om die signalen te herkennen.
G
Gebiedsverbod
Een gebiedsverbod is een maatregel waarbij iemand een bepaalde plek niet meer in mag. PvM vindt dat dit alleen mag bij écht aantoonbaar hoog risico, met controle door een rechter en een begeleidingsplan — niet als standaardmiddel.
GGZ
GGZ staat voor Geestelijke Gezondheidszorg: de zorg voor mensen met psychische problemen zoals angst, depressie, verslaving of psychose. De GGZ heeft lange wachttijden. PvM wil die wachttijden verkorten en de GGZ veel toegankelijker maken, dichtbij in de wijk.
Grondbank
Een grondbank is een voorziening waarbij de gemeente grond opkoopt en beheert. Zo kan de gemeente zelf bepalen wat er gebouwd wordt — zonder afhankelijk te zijn van commerciële ontwikkelaars. PvM wil de Amsterdamse grondbank versterken.
GVB
GVB staat voor Gemeentelijk Vervoerbedrijf Amsterdam — de organisatie achter trams, metro's en bussen in de stad. Het GVB is een gemeentelijk bedrijf. PvM wil via het GVB gratis OV invoeren voor kinderen en daarna uitbreiden.
H
Housing First
Housing First is een aanpak voor daklozen waarbij iemand éérst een eigen woning krijgt, en daarna hulp bij andere problemen zoals verslaving of schulden. Dit werkt beter dan andersom: een stabiele woning is de basis voor elk herstel. Een adres is het begin, niet de beloning.
K
Ketencriteria
Ketencriteria zijn voorwaarden die je stelt aan leveranciers over hoe zij hun producten maken: geen kinderarbeid, geen grondstoffen uit conflictgebieden, eerlijke lonen. PvM wil dat de gemeente bij grote inkopen de hele keten controleert.
L
LHBTQIA+
LHBTQIA+ is een afkorting voor Lesbisch, Homoseksueel, Biseksueel, Transgender, Queer of Questioning, Intersekse, Aseksueel — en de plus staat voor alle andere identiteiten die daar niet onder vallen. PvM staat voor de veiligheid en gelijkwaardige behandeling van alle LHBTQIA+-personen in Amsterdam.
M
Machtstoets
De machtstoets is een instrument van PvM: bij elk groot besluit stellen we vijf vragen. Wie profiteert? Wie betaalt? Wordt ongelijkheid groter of kleiner? Is er publieke controle? Wie zit er aan tafel, en wie niet? Zo maken we zichtbaar wie de echte gevolgen draagt.
Mantelzorg
Mantelzorg is de zorg die mensen geven aan iemand in hun directe omgeving die ziek is, een beperking heeft of oud is — denk aan een kind dat voor een zieke ouder zorgt. Mantelzorgers doen professioneel werk, vaak zonder hulp of vergoeding. PvM wil hen actief ondersteunen en respijtzorg beschikbaar maken.
Middenhuur
Middenhuur is huur die te duur is voor sociale huur, maar goedkoper dan de vrije markt. Bedoeld voor mensen met een middeninkomen. PvM wil dat middenhuur ook écht betaalbaar is: de totale woonlasten (huur plus energie) moeten kloppen.
Micro-agressie
Micro-agressies zijn kleine, soms onbedoelde opmerkingen die discriminerend zijn — zoals 'Waar kom je écht vandaan?' Elk incident lijkt klein, maar de optelsom is uitputtend voor wie het steeds meemaakt.
N
Narcistisch geweld
Narcistisch geweld is een vorm van psychologisch geweld: manipulatie, controle, en het stelselmatig ondermijnen van het zelfvertrouwen van een ander. Het is moeilijk te herkennen van buitenaf, en slachtoffers worden vaak niet geloofd. PvM wil dat professionals worden getraind om de signalen te herkennen.
Netcongestie
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnetwerk te vol is — er wordt meer stroom gevraagd dan het net aankan. Door de energietransitie (meer elektrische auto's, warmtepompen) neemt de druk toe. PvM wil dat scholen, zorggebouwen en betaalbare woningbouw voorrang krijgen bij de beschikbare netruimte.
Neurodivergentie
Neurodivergentie is een verzamelterm voor mensen van wie de hersenen op een andere manier werken: autisme, ADHD, dyslexie en andere variaties. Niet een ziekte — een andere manier van denken en waarnemen. PvM wil dat professionals hier beter in worden getraind, zodat minder mensen worden gemist.
O
Ondermijning
Ondermijning is wanneer georganiseerde criminaliteit doordringt in de gewone samenleving — via legale bedrijven die worden gebruikt om geld wit te wassen, of mensen die worden geïntimideerd om mee te werken aan criminele activiteiten. PvM wil dit aanpakken via vastgoedcontrole en nauwe samenwerking met opsporingsdiensten.
Ongelijkheidstoets
De ongelijkheidstoets is een check bij elk groot voorstel: maakt dit beleid de ongelijkheid groter of kleiner? En voor welke groepen? PvM wil dit als vaste stap invoeren bij alle belangrijke besluiten.
OZB
OZB staat voor Onroerendezaakbelasting: een belasting die eigenaren van huizen of bedrijfspanden aan de gemeente betalen. PvM wil de OZB eerlijker maken — meer voor groot speculatief bezit, minder voor mensen met weinig.
P
Platformwerk
Platformwerk is werk dat via een digitaal platform wordt geregeld — zoals Deliveroo, Uber of Temper. De werker is formeel 'zelfstandige', maar het platform bepaalt de tarieven en regels. Platformwerkers hebben vaak geen pensioen of ziektegeld. PvM wil hen beschermen via gemeentelijke normen en inkoopvoorwaarden.
Preventief fouilleren
Preventief fouilleren betekent dat de politie in een aangewezen gebied mensen mag doorzoeken op wapens zonder concrete reden. Onderzoek laat zien dat mensen van kleur hierbij vaker worden gefouilleerd. PvM wil evalueren of dit instrument eerlijk wordt ingezet.
R
Respijtzorg
Respijtzorg is tijdelijke vervanging van de mantelzorger: een professional of vrijwilliger neemt de zorg even over, zodat de mantelzorger kan uitrusten. Zonder respijtzorg raken mantelzorgers overbelast. PvM wil respijtzorg veel toegankelijker maken.
S
Schijnzelfstandigheid
Schijnzelfstandigheid is wanneer iemand formeel als 'zelfstandige' werkt, maar in de praktijk gewoon in loondienst is — zonder de rechten die daarbij horen. Bedrijven gebruiken dit soms bewust om kosten te besparen. PvM wil dit tegengaan via gemeentelijke inkoopregels.
Sextortion
Sextortion is online chantage waarbij iemand wordt bedreigd dat seksuele beelden openbaar worden gemaakt, tenzij ze betalen of meer beelden sturen. Het overkomt jongeren vaak via sociale media en heeft ernstige gevolgen. PvM wil snelle hulproutes en bescherming voor slachtoffers.
Sociale huur
Sociale huur is een huurwoning met een maximale huurprijs, bedoeld voor mensen met een laag inkomen — in Amsterdam rond de 900 euro. De wachttijd is soms meer dan tien jaar. PvM wil fors meer sociale huurwoningen bouwen.
Stagediscriminatie
Stagediscriminatie is wanneer een student wordt afgewezen voor een stage vanwege naam, afkomst, religie of uiterlijk — niet vanwege vaardigheden. PvM wil dit keihard aanpakken, want discriminatie op stage is discriminatie op de toekomst.
Statushouder
Een statushouder is iemand die asiel heeft aangevraagd en een verblijfsvergunning heeft gekregen. Ze hebben recht op een woning, taalonderwijs en zorg. PvM wil de totale woningbouw verhogen — niet groepen tegen elkaar uitspelen.
T
Toeslagenaffaire
De toeslagenaffaire is een schandaal waarbij de belastingdienst tienduizenden gezinnen — vaak van kleur — ten onrechte beschuldigde van fraude met kinderopvangtoeslag. Gezinnen raakten in ernstige schulden en crisis. Sommige gezinnen herstellen daar nog steeds van. PvM wil dat Amsterdam deze gezinnen actief ondersteunt.
V
Vroegsignalering
Vroegsignalering betekent dat problemen worden opgespoord voordat ze groot worden. Als iemand een huurachterstand heeft, neemt een buurtteam contact op — niet om te straffen, maar om te helpen. Zo voorkom je dat kleine problemen uitgroeien tot dakloosheid. PvM wil dit als standaard aanpak invoeren.
W
Warmtetransitie
De warmtetransitie is de overgang van verwarmen met aardgas naar duurzamere warmtebronnen: warmtepompen, stadsverwarming, of isolatie. PvM wil dat dit betaalbaar blijft en dat mensen niet worden gedwongen over te stappen zonder eerlijk alternatief.
Witwassen
Witwassen betekent: geld verdiend met criminaliteit 'schoonwassen' zodat het lijkt alsof het legaal verdiend is — via een restaurant, een bouwbedrijf of vastgoed. PvM wil dat de gemeente beter controleert op witwassen bij vergunningverlening.
Wooncoöperatie
Een wooncoöperatie is een groep bewoners die samen eigenaar is van hun woningen. Ze beheren het gebouw gezamenlijk en de huur blijft betaalbaar omdat er geen winstoogmerk is. PvM wil wooncoöperaties stimuleren als alternatief voor commerciële verhuurders.
Z
Zelfbewoningsplicht
De zelfbewoningsplicht is een regel waarbij iemand die een huis koopt, er zelf in moet wonen. Dit voorkomt dat huizen worden opgekocht door beleggers. PvM wil deze plicht uitbreiden en strenger handhaven.
Zelforganisaties
Zelforganisaties zijn organisaties opgericht door en voor een specifieke gemeenschap — vaak op basis van cultuur, religie of gedeelde achtergrond. Ze hebben directe kennis van hun gemeenschap. PvM wil ze structureel financieren, niet afhankelijk maken van losse projectsubsidies.
Zorgverlater
Een zorgverlater is iemand die de jeugdzorg of een GGZ-instelling verlaat, vaak op zijn 18e. Zonder goede overdracht kunnen zorgverlaters snel dakloos worden of opnieuw in crisis raken. PvM wil een 'warme overdracht': iemand helpt je de volgende stap zetten — je verdwijnt niet van de radar.
Over deze lijst
Deze woordenlijst groeit mee met het programma. Begrijp je een term niet? Meld het via de website van PvM.
